ಹಸಿರು ಲೋಕದ ಗುಪ್ತ ಭಾಷೆ — ಮಾತಾಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಂವಹನ
“ನಾವು ಮೌನವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಸಸ್ಯಗಳು, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ‘ಮಾತನಾಡುತ್ತಿವೆ’ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇವೆ?”
ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಸ್ಯಗಳ ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗಿನ ಅಡಗಿದ ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆವು. ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಈಗ ನಾವು ಸಸ್ಯಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಗುಣವನ್ನು ಅರಿಯೋಣ — ಅದು ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ. ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಮೌನವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ವಿಜ್ಞಾನವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಸಸ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ “ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ” ಮತ್ತು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
ಸಸ್ಯಗಳ ಭಾಷೆ ಶಬ್ದದ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲ, ಅದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಲೆಗಳು ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಂವಹನ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗೆ ಕೀಟಗಳು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆ ಸಸ್ಯ ತನ್ನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ವಾಸನೆಗಳು ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಹೊರಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಸನೆಗಳು ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹತ್ತಿರದ ಸಸ್ಯಗಳು “ಎಚ್ಚರಿಕೆ” ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಹಿ ಅಥವಾ ವಿಷಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಕೀಟಗಳಿಂದ ತಮಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸಂವಹನವಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಸ್ಯಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಸಹ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯ ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳು (Plant hormones) ಎಂಬ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಎಲೆಗೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ಆ ಮಾಹಿತಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಸ್ಯ ತನ್ನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂವಹನವು ಸಸ್ಯದ ಒಳಗಿನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು (fungi) ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು “ಮೈಕೊರೈಜಾ” (Mycorrhiza) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವರು “Wood Wide Web” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗಿನ ಅದ್ಭುತ ಸಹಕಾರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಸ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ಸಂವಹನ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವುಗಳು ಪರಿಸರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದರಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳಕಿನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು (Phototropism), ನೀರಿನ ಕಡೆಗೆ ಬೇರುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದು ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಸ್ಯಗಳ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಾಚಿಕೆಮಲ್ಲಿಗೆ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಎಲೆಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಸ್ಯಗಳು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಮುಚ್ಚುವುದು ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಸ್ಯಗಳ ಜೈವಿಕ ಘಡಿಯಾರ (biological clock) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಸ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಸಸ್ಯಗಳ ಈ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಗುಣಗಳು ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ — ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವಿದೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಸಸ್ಯಗಳು ಮೌನವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಒಂದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಜಗತ್ತು ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅರಿತಾಗ, ಸಸ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜೀವನದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಸಸ್ಯಗಳು ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಜೀವನಪಾಠವನ್ನೂ ಕಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬೀಜದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೆರಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು ನಮಗೆ ಸಹನೆ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಾನವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ತತ್ವ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಸಹ ಸಸ್ಯಗಳಂತೆ ಸಹನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಯಬೇಕು, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಬದುಕುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
“ಮಾತಾಡದ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆ ಇದೆ; ಕೇಳುವ ಮನಸ್ಸು ನಮಗಿದ್ದರೆ ಸಾಕು.”
ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ:
“ಬೀಜದೊಳಗಿನ ಜೀವನ — ಭ್ರೂಣದ ಅಚ್ಚರಿ ಲೋಕ” ಕುರಿತು ತಿಳಿಯೋಣ!
-ರೋಹಿತ್ ವಿಜಯ್ ಜಿರೋಬೆ
